Klimaatbestendige bomen: bestand tegen droogte én regen

El Niño, klimaatverandering en jouw tuin: wat merk je er echt van?

Je hoort in het nieuws geregeld over El Niño, het weerfenomeen dat wereldwijd voor extreem weer zorgt. Logisch dat mensen zich afvragen wat dat voor hun tuin betekent. Maar hier past een nuance: El Niño ontstaat in de Stille Oceaan, ver van Nederland. Het KNMI benadrukt al jaren dat de directe invloed op ons weer beperkt is en dat de Atlantische Oceaan bij ons de dienst uitmaakt. Het enige duidelijke signaal is dat het voorjaar na een sterke El Niño bij ons vaak iets natter uitvalt.

Wat we in Nederland wél onmiskenbaar merken, is klimaatverandering. En dat is precies wat jouw boomkeuze tegenwoordig zo belangrijk maakt. De zomers worden warmer en droger, met langere periodes zonder regen. De winters worden natter. En de buien die vallen, komen vaker als korte, hevige piekbuien die de bodem niet snel genoeg kan wegwerken. Die combinatie, lange droogte afgewisseld met plots heel veel water, is de echte uitdaging voor een boom in jouw tuin. Echt klimaatbestendige bomen bestaan misschien niet, maar er zijn wel soorten die beter kunnen tegen de extremere weersomstandigheden.

Een boom die je nu plant, staat er over dertig jaar nog. Kies dus niet alleen op de zomer van dit jaar, maar op alle seizoenen die komen gaan.

Wat maakt een boom klimaatbestendig?

Een klimaatbestendige boom is wat ons betreft een alleskunner. Maar pakken er 4 punten uit:

1. Droogtetolerantie:
   Hij overleeft een lange, droge zomer zonder direct te verpieteren, vaak dankzij een diep en efficiënt wortelgestel.

2. Natte voeten:
   Hij verdraagt tijdelijke wateroverlast na een piekbui of een natte winter, zonder dat de wortels gaan rotten.

3. Hitte- en zonbestendigheid:
   Schors en blad kunnen tegen felle zon en hoge temperaturen.

4. Een sterk wortelgestel:
   Liefst een inheemse of in de stad beproefde soort die op verschillende grondsoorten gedijt.

Niet elke boom is even sterk op alle vier de punten. De ene leunt wat meer naar droogte, de andere naar nattigheid. In de tabel verderop zie je dat in één oogopslag.

De beste klimaatbestendige bomen

Hieronder mijn favoriete alleskunners uit het Victree-assortiment. Stuk voor stuk bomen die een grillig klimaat aankunnen.

Plataan (Platanus hispanica)

De klassieke stadsboom, en niet voor niets. De plataan staat al eeuwen op pleinen en langs grachten, precies omdat hij tegen alles bestand is: droogte, hitte, verharding én natte voeten. Bij ons vooral geliefd als dakplataan of leiplataan, perfect om een terras of gevel te beschaduwen. Ook ideaal voor bedrijfslocaties en parkeerplaatsen. Ideaal voor: terras, gevel, parkeerplaats, strak vormgegeven tuinen. Tuinstijl: stedelijk, strak. Bekijk de dakplataan of de leiplataan

Veldesdoorn (Acer campestre)

Onze inheemse esdoorn, ook wel Spaanse aak, is een bescheiden maar oersterke kracht. Hij verdraagt droogte uitstekend en heeft geen moeite met tijdelijk natte grond. Geschikt als solitaire boom én als haag, en daarmee flexibel voor kleinere tuinen. Ideaal voor: kleine tot middelgrote tuinen, hagen, inheemse beplanting. Tuinstijl: natuurlijk, landelijk. Bekijk de veldesdoorn

Haagbeuk (Carpinus betulus)

De haagbeuk is een van de weinige bomen die zich thuis voelt op zware kleigrond én een droge periode goed doorstaat. Groen blad in de zomer, koperbruin blad dat lang blijft hangen in de winter. Als boom of als haag een betrouwbare, groene structuurgever. Ideaal voor: zware kleigrond, hagen, groene afscheiding. Tuinstijl: klassiek, formeel of landelijk. Bekijk de haagbeuk

Amberboom (Liquidambar styraciflua 'Worplesdon')

Wil je klimaatbestendig én spectaculair? De amberboom verdraagt natte grond prima en kan tegen droogte, en beloont je in het najaar met een vuurwerk aan rood, oranje en paars. Een sierboom die het hele seizoen presteert. Ideaal voor: herfstkleur, solitair, middelgrote tuin. Tuinstijl: modern, sier. Bekijk de amberboom

Christusdoorn (Gleditsia triacanthos 'Sunburst')

Een echte zonaanbidder. De Gleditsia is uitgesproken sterk in droogte en hitte, verdraagt verharding en stadslucht, en laat door zijn fijne, lichtgroen tot goudgele blad een speels, gefilterd licht door. Een korte natte periode deert hem niet. Ideaal voor de moderne stadstuin. Ideaal voor: stadstuin, bestrating, lichte schaduw. Tuinstijl: modern, stedelijk. Bekijk de Gleditsia 'Sunburst'

Perzisch ijzerhout (Parrotia persica)

Een karaktervolle, robuuste boom die goed uit de voeten kan op klei en een droge periode moeiteloos overleeft. Prachtige, afbladderende schors en een van de mooiste herfstkleuren die er zijn. Een boom met allure die weinig eisen stelt. Ideaal voor: solitair, herfstkleur, kleigrond. Tuinstijl: natuurlijk, sier. Bekijk het Perzisch ijzerhout

Ook goed te overwegen als klimaatbestendige, inheemse keuze: de winterlinde (Tilia cordata) en de lijsterbes (Sorbus aucuparia), allebei aanpasbaar en waardevol voor bijen en vogels.

Klimaatbestendige bomen in één oogopslag

++ = uitstekend, + = goed, +/- = kortdurend

Weet je al of jouw grond vooral droog of nat is?

De bomen hierboven kunnen tegen veel. Maar als je precies weet wat er in jóuw tuin speelt, kun je nog gerichter kiezen. Ook de ondergrond, het soort grond en de omgeving spelen een rol. Daar hebben we aparte gidsen voor:

• Heb je een droge, zandige tuin? Lees dan de beste bomen voor zandgrond.

• Kampt je tuin structureel met natte, drassige grond? Bekijk welke boom tegen natte grond kan.

• Wil je vooral verkoeling en schaduw tegen de zomerhitte? Ontdek hoe je hittestress tegengaat met schaduwbomen.

Zo help je een nieuwe boom klimaatbestendig te worden

Zelfs de sterkste boom heeft de eerste jaren wat hulp nodig. Drie tips waarmee je het verschil maakt:

1. Zorg voor een goede start. Meng bij het planten voldoende aanplantgrond door de bodem, zodat de wortels zich snel kunnen ontwikkelen.

2. Water in het eerste seizoen goed door. Een jonge boom heeft nog geen diep wortelgestel. Geef minder vaak, maar dan flink, zodat de wortels de diepte in groeien op zoek naar water.

3. Geef de wortels ruimte. Vermijd verdichte grond en houd voldoende afstand tot verharding, zodat de boom een stevig fundament kan bouwen.

Een boom die de eerste jaren goed verzorgd wordt, is daarna jarenlang zelfredzaam. Precies wat je wilt in een grillig klimaat.

Veel gestelde vragen

Tot slot

Het weer wordt grilliger, maar dat hoeft geen zorg te zijn bij het kiezen van een boom. Kies je voor een echte alleskunner zoals de zomereik, plataan of veldesdoorn, dan plant je een boom die tegen zowel de droge zomers als de natte winters van de toekomst kan. Twijfel je welke boom het beste bij jouw grond en tuin past? Neem gerust contact op, ik denk graag met je mee.